We worden elke dag weer verleid tot ongezond gedrag. Oók mensen met een verstandelijke beperking.

Kristel Vlot-van Anrooij
gezondheidswetenschapper en onderzoeker aan de academische werkplaats Sterker op eigen benen

Gezonde leefomgeving

Gezond leven is zo makkelijk nog niet! Zeker niet in onze samenleving waarin we elke dag worden verleid tot ongezond gedrag. De keuzes die we maken worden beïnvloed door onze omgeving. Het creëren van een gezondheidsbevorderende omgeving is dan ook van essentieel belang om gezond gedrag te stimuleren! In dit onderzoek ontwikkelen we een omgevingsscan die in kaart brengt in hoeverre de leefomgeving mensen met een verstandelijke beperking ondersteunt bij gezond leven. Uitkomsten en adviezen kunnen beleidsvorming en planning van ondersteunen.
 

Wat we doen

Het onderzoek duurt vier jaar (januari 2017 - januari 2021) en bestaat uit vier projecten die uitgevoerd worden door middel van inclusief onderzoek:

1. Onderzoekers over een gezonde leefomgeving
We praatten met onderzoekers op het gebied van a) de gezonde leefomgeving en b) mensen met een verstandelijke beperking en hun leefomgeving. In een concept mapping studie brachten we de kennis van de onderzoekers bijeen. Zo weten we waar we op moeten letten als we de leefomgeving voor mensen met een verstandelijke beperking gezonder willen maken. Ook helpt dit om in gesprek te gaan met mensen met een verstandelijke beperking over wat zij belangrijk vinden. 

Meer informatie:

2. Mensen met een verstandelijke beperking over een gezonde leefomgeving
We praatten met mensen met een matig verstandelijke beperking en vertegenwoordigers van mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke beperking in groepsgesprekken. Afbeeldingen van thema’s die bij de gezonde leefomgeving horen hielpen deelnemers om te vertellen over wat in hun omgeving helpt bij gezond te leven.

Meer informatie:

3. Het maken van de omgevingsscan
Samen met mensen met een verstandelijke beperking en praktijkprofessionals ontwikkelden we de omgevingsscan. Hierbij werd gebruik gemaakt van de eerder opgedane kennis in dit project. De omgevingsscan gaat over hoe mensen, plekken en randvoorwaarden gezond leven ondersteunen. Cliënten(vertegenwoordigers), begeleiders en teamleiders vullen de scan in en geven zo aan: wat er aanwezig is, hoe tevreden ze zijn, en welke dromen en wensen er zijn. Deze informatie wordt gebundeld in een groepssamenvatting. Dat biedt een overzicht welke hulpbronnen je kunt benutten. Ook geeft het inzicht in welke wensen er zijn om van de locatie een nog gezondere omgeving te maken.

Meer informatie:  

 

4. Het gebruiken van de omgevingsscan

In het laatste project hebben 4 woon- en dagbestedingslocaties de omgevingsscan gebruikt. Zo brengen cliënten(vertegenwoordigers), begeleiders en teamleiders samen in kaart wat er op de locatie is, wat ze ervan vinden en wat voor dromen voor  verbeteringen ze hebben. De uitkomsten zijn teruggekoppeld middels een groepssamenvatting en kan beleidsvorming van de locatie ondersteunen.

Implementatiesubsidie voor producten De Krachten Gebundeld

Sinds 2017 wordt er binnen het project De Krachten Gebundeld gewerkt aan praktijkproducten ter ondersteuning van een gezonde leefstijl bij mensen met matige tot (zeer) ernstige verstandelijke beperking (VB). In dit project werken de Hanze Hogeschool, Radboudumc, Rijksuniversiteit Groningen, en Erasmus MC samen met zo’n 25 zorgorganisaties en kennisnetwerkpartners.

Gezien de relevante praktijkopbrengsten van dit project heeft ZonMw ons een implementatiesubsidie toegekend. Hiermee kunnen we de producten uit De Krachten Gebundeld een laatste verbeterslag geven en breed beschikbaar maken. De eerste fase bestaat uit uitbreiden van de cursus voor begeleiders en omgevingsscan met praktische tools:

  1. Webapplicatie waarmee gebruikers van een locatie eenvoudig de omgevingsscan kunnen invullen en een automatische samenvatting ontvangen.

  2. Handleiding voor het voeren van een actiegesprek met stakeholders op een locatie om actiepunten voor een gezondere omgeving te bepalen.

  3. Train-de trainer handleiding voor het geven van de teambijeenkomsten voor begeleiders over ondersteuning bij gezond leven.  

  4. Job-aids om opgedane kennis uit cursus toe te passen in de dagelijkse ondersteuning.


De producten komen in december 2020 vrij beschikbaar op de projectwebsite.
In de tweede fase worden zorgorganisaties ondersteund die de producten structureel willen implementeren in de organisatie. Wilt u hierover in gesprek? Neem dan contact op met Kristel Vlot-van Anrooij kristel.vananrooij@radboudumc.nl (tot 16 juli 2020) of Annelies Overwijk a.overwijk@pl.hanze.nl (na 16 juli 2020). Bekijk hier de factsheet voor meer informatie!

De doelgroep

De omgevingsscan wordt ontwikkeld voor zorgorganisaties die zorg verlenen aan mensen met een matige tot (zeer) ernstige verstandelijke beperking. Tijdens het onderzoek wordt samengewerkt met mensen met een verstandelijke beperking, verwanten, begeleiders, onderzoekers en experts op het gebied van gezondheidsbevordering.

Over de onderzoeker

Kristel Vlot-van Anrooij studeerde Health & Society (gezondheidswetenschappen) aan Wageningen University. Tijdens haar stageperiode bij het Radboudumc aan de leerstoel Geneeskunde voor mensen met een verstandelijke beperking, maakte ze kennis met onderzoek naar gezondheidsbevordering voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit sprak haar zo aan, dat ze na haar afstuderen bleef werken bij het Radboudumc. Eerst als onderzoeksmedewerker binnen het project ‘Gezond Leven’ en later als coördinator van de academische werkplaats Sterker op eigen benen. In 2017 startte zij haar promotieonderzoek ‘Gezonde Leefomgeving’. Hierin werkt ze samen met co-onderzoekers Anneke en Henk. Meer informatie over hun samenwerking lees je hier en hier

Update februari 2020

In de nieuwe factsheet van De Krachten Gebundeld lees je in het kort wat de onderzoeken tot nu toe hebben opgeleverd. Komend jaar werken we aan het schrijven van wetenschappelijke artikelen over de onderzoeken. Ook maken we de ontwikkelde producten af. Op 23 april 2021 vindt het online slotsymposium plaats. Reserveer deze datum alvast in je agenda!